در سال ۱۹۰۰ میلادی مطابق با ۱۲۷۹ شمسی اولین سینمای ایران به شکل امروزی توسط کاتولیک ها به نام سینما سولی با گنجایش ۱۰۰ نفر در منطقه پاساژ شهر تبریز دایر گردید به طوری که هر روز یک نوبت فیلم نمایش داده می شد اما متاسفانه به دلیل عدم دسترسی به فیلم های جدید ۱۶ سال بعد تعطیل شد.

سرویس فرهنگ و هنر تبریزمن: بعدها امیل سورکف و آرنولد ژاکوبسون که از متمولین روسیه بودند و پس از تغییر رژیم این کشور راهی ایران شده بودند سینما مایاک را تأسیس نمودند.

واقعیت این است که ارامنه نقش موثری در صنعت سینما در ایران و به ویژه تبریز داشتند که در این باره می توان به تاسیس سینماهای آسیا و کریستال در سال های بعد از آن اشاره نمود، گرچه در شروع کار سینما با مقبولیت بالایی مواجه نبود اما به مرور با افزایش تعداد سالن های سینما، این صنعت و هنر در تبریز خودنمایی نموده و در میان مردم جا باز کرد.

جالب است بدانید در ابتدای کار سینماها، عکس های متحرک را با چرخاندن دستک روی پرده ای سفید به نمایش گذاشته و داستان های مختلف را با شور و هیجان برای حضار روایت می کردند…

تعمیر و نگهداری دستگاه های آپارات هم کار هر کسی نبود زیرا کار طاقت فرسایی بوده و عشق به سینما را طلب می نمود، لذا تعداد اندک شماری به این شغل مبادرت می ورزیدند و پس از گذشت چند سال از ادامه فعالیت منصرف شدند.

اما یکی از افراد پرتلاش این عرصه که حال نیز با خاطرات آن سال ها به زندگی خود ادامه می دهد “ادوارد آواکیان” معروف به ادیک است که می توان گفت صنعت سینمای تبریز مدیون کوشش ها و فعالیت های اوست.

photo_2015-12-26_14-49-32 [1600x1200]
او حالا برخی اوقات در مغازه اش که از سال ها پیش در آن فعالیت می کرد نشسته و با عشق آن سال ها زندگی می کند، آسیب های جسمی وی نتوانسته مانع حضورش در تعمیرگاه گردد.

آپارات بزرگ ۵۰ ساله، دستگاه تراشی که حاصل کار خودش بوده، ترانس های آپارات ها که ولتاژ بالایی تولید می کرد و لامپ دستگاه را با حرارت زیاد روشن نگه می داشت، دستگاه اکوی مکانیکی بی نظیری که باز هم خودش ساخته بود، آمپلی فایر آنالوگ با لامپ خلاء و بسیاری دیگر از تجهیزات و ادوات پخش فیلم سال های دور در مغازه اش موجود است و علی رغم گرد و خاک چند دهه فعالیت، باز هم از کارایی لازم برخوردار هستند و می توان آن ها را نصب کرد!

در مغازه این مونتاژکار آپارات ۷۴ ساله دستگاه هایی را دیدم که وی در دوران اوج سینمای دهه های پیشین به تعمیر و تجهیز آن ها می پرداخت و هیچ وقت خسته نمی شد و می دانم که این روحیه بانشاط، کار هر کسی نبود.

گفتگوی ما با ادیک توانست تا حدودی، خاطرات سال های دور را در ذهنش زنده کند.

ابتدا از خودش می گوید:از ۱۲ سالگی به کلاس های خصوصی موسیقی رفته ام چون هنرستان موسیقی سال ها بعد تاسیس گردید. پس از اتمام پایه ششم ابتدایی، تحصیلات خود را در هنرستان موسیقی تبریز ادامه دادم، من از اولین شاگردان و هنرجویان آنجا بودم این هنرستان ابتدا در کوچه آرامیان آغاز به کار کرد و پس از آن به کوچه کلیسا و سپس به میدان ساعت و حوالی باغ گلستان منتقل گردید ولی من به دلایلی ادامه تحصیل ندادم…

ادیک بعد هم گریزی به دوران کودکی خود می زند:من از ۵ سالگی در زیرزمین خانه مان به صورت اسلاید به فیلم سازی می پرداختم به طوری که کادرهای فیلم را بریده و پخش فیلم را پیش می بردم…از سوی دیگر برادرم مشوق من در آموزش آلات موسیقی بود به طوری که مرا نزد استاد زاون برد که در آن دوران، موسیقیدان شهیری بود و چون استعداد زیادی در این عرصه داشتم با ساز ویولن تمریناتم را آغاز کردم.

photo_2015-12-26_14-49-40 [1600x1200]
این مونتاژکار کهنه کار در بخش دیگری از این گفتگو به نحوه ورودش به عرصه سینما می پردازد:یکی از همکلاسی هایم مسوول مکانیک تاسیسات سینما کریستال تبریز بود که آن زمان جدیدا شروع به کار کرده بود، من هم علاقه خاصی داشتم تا به این کار مشغول شوم لذا پس از خواهش و تمنا، مرا به آپاراتخانه سینما برد، در آنجا بسیار به دستگاه آپارات خیره شدم. انگار آن را در جایی دیده بودم، اما واقعیت این بود که تا آن زمان چنین چیزی ندیده بودم و افکاری را که از کودکی در مغز داشتم مقابل چشمانم قرار گرفت، بدین ترتیب ۲ سال تعطیلات تابستان را به صورت رایگان و با کمال علاقه و رغبت در بخش تعمیرات سینما فعالیت نمودم و این علاقه تا به امروز در من باقی مانده است.

ادیک ادامه می دهد:با ابتکار و جدیتی که در این عرصه داشتم سینماگران مرا به سوی این صنعت کشاندند، به طوری که گفتند پس از ساعت ۱۶ که هنرستان تعطیل می شود در سینما کار کن، تا اینکه از تحصیل انصراف داده و شروع به کار کردم…آن زمان سینما برای من تازگی داشت اما بعدها همه چیز ترقی و تغییر کرد. تغییراتی که به وجود آمد بر اثر مرور زمان، ادوات سینما را هم مترقی نمود و من آنها را با دستان خود به روزرسانی کردم. اکنون حدود ۵۵ سال است که به صنعت سینما خدمت نموده ام، به طوری که در این مدت اجازه نداده ام کسی برای مواردی مانند مگنت، صدا و غیره نسبت به تعمیر و راه اندازی تجهیزات جدید این حوزه به تبریز بیاید!

او اضافه می کند:برای اولین بار، سینما در سال ۱۳۰۶ در شهر تبریز افتتاح گردید، آن زمان پخش فیلم ها به صورت تصویر و نوشته بود و کسی که سواد نداشت نمی توانست از داستان آن سر در بیاورد، تا اینکه پس از چند سال دوبله های فارسی بر روی کار آمد که آن هم توسط کشور ایتالیا صورت می گرفت به نحوی که چند نفر از ایرانیان ساکن در آنجا با امکانات مدرن آن زمان که در کشور ما وجود نداشت فیلم ها را دوبله کرده و به ایران می فرستادند و در آنونس فیلم ها نیز قید می شد. پس از طی دوره پخش فیلم ها به صورت مگنت و سینمااسکوپ، فیلم های ۷۰ میلی متری آمدند که در نوع خود بی نظیر بودند.

ادیک به تلاش های خود در عرصه سینمای تبریز تاکید کرده و می گوید:من در طول فعالیت های خود اجازه ندادم حتی ۵ دقیقه پخش فیلم های سینما متوقف گردند زیرا تمام دستگاه های آپارات ۷۰ میلی متری را خودم راه اندازی نمودم، شب تا صبح با آنها کار کرده و به تعمیر می پرداختم تا از صبح تا آخر شب فیلم ها پخش شوند. استارت فیلم های آن دوران با دستگاه های آپارات ۷۰ میلی متری، باارزش ترین و خوش ترین ایام عمرم بود. این نوع استارت برای اولین بار در سینما آسیای تبریز اتفاق افتاد که علاوه بر همراهی فیلم با موسیقی، توانستیم زیر و بم آن را هم تنظیم نماییم.

دیگر نمی خواهم بیش از این وقت ادوارد آواکیان را بگیرم، باید استراحت کند، گرد و خاک سالهای دور بر روی او و دستگاه هایش از بین نرفته اما نتوانسته خلأیی در فعالیت هایش به وجود آورد.

او هیچ وقت به تبریز خیانت نکرده است زیرا زادگاهش را بسیار دوست دارد. بر این باور است که جوانان علاقه مند به این عرصه هنری باید از تجارب پیشکسوتان استفاده نمایند، زیرا آنها این پله ها را پیموده اند و شاید فردا در میان ما نباشند!!

 

گزارش:‌ شهرام صادق زاده

 


Galaxy S7 - 944 x 150

کلیدواژه ها :

این خبر را به اشتراک بگذارید :