امروز دوم اردیبهشت (بیست و دوم آوریل)، در تقویم جهانی روز «زمین پاک» نامگذاری شده است؛ روزی برای توجه و نگاه ژرف اندیش به زمین یعنی سیاره ای که زیستگاه میلیاردها موجود زنده است. بیایید در این روز لحظه ای در رفتار خود با زمین درنگ، بازنگری و با آن آشتی کنیم تا آیندگان زمینی پاک داشته باشند.

به گزارش تبریزمن، اگر لحظه ای به رفتار خود با زمین بیاندیشیم و گوش جان به صدای این گهواره آرام بخشِ بشر بسپاریم، صدای زمین را می شنویم و به طور خاص صدای زخم هایی که بر پیکر مهربانش زده ایم. زمین داستانی غم انگیز از بی مهری و قهر طولانی انسان با خود دارد.

سال ها است که زنگ خطر گرمایش زمین به صدا درآمده و کارشناسان درباره خطرهای استفاده از سوخت های فسیلی و تولید گازهای گلخانه ای هشدار می دهند. اکنون آلودگی های زیست محیطی به میزانی رسیده که زندگی میلیاردها انسان و جاندار دیگر را تهدید می کند. گونه های گیاهی و جانوری زیادی منقرض شده اند یا در معرض انقراض هستند اما انسان همچنان بر طبل خودخواهی و تندخویی با طبیعت می کوبد بی آنکه به سرنوشت خود، ساکنان امروز و آیندگان زمین بیاندیشد.

روزی نیست که خبری از بی مهری انسان با محیط زیست و بستر گسترده اش یعنی زمین به گوشمان نرسد. کشتار و شکار بی رحمانه جانوران، نابودی جنگل ها و پوشش گیاهی، آزمایش جنگ افزارهای اتمی، شیمیایی و میکروبی، بهره برداری بی رویه از منابع، افزایش پسماندهای تجزیه ناپذیر، بحران آب، فرسایش خاک، بیابان زایی و … همه و همه نمونه هایی از مسایلی است که زندگی نسل کنونی را با چالش های جدی روبرو کرده و آینده زمین را در هاله ای از ابهام قرار داده است.

اندیشمندان و کارشناسان همه این چالش ها را ناشی از برخورد بی رحمانه انسان با زمین و مداخله گری های بیش از اندازه او در طبیعت می دانند؛ انسان هایی که گویا در برابر محیط زیست خود بی تفاوت و بی مسوولیت شده اند.

در حالی که ۴۶ سال یعنی نزدیک به نیم قرن از زمان تعیین روز زمین پاک می گذرد، هنوز هم گام های جدی برای نجات زمین برداشته نشده است؛ گام هایی که اگر پیموده شده بود اکنون محیط زیست ما در وضعیتی بهتر قرار داشت.

هر ساله شعاری برای روز زمین پاک در نظر گرفته می شود. شعار روز زمین پاک برای امسال (۲۰۱۶ میلادی) «درختان برای زمین و زمین برای زندگی» است. این شعار شاید تلنگری باشد برای کشورهایی که بی توجه به توسعه پایدار، تیشه به ریشه جنگل ها و مراتع زده اند و روز به روز بر مساحت بیابان های خود می افزایند. این بی توجهی ها به محیط زیست در ایران نیز نمود جدی دارد.

محیط زیست در ایران و جهان رنجور و بیمار است. شدت ویرانگری های انسان در زمین به جایی رسیده که دولتمردان را نیز نگران کرده است. در کنفرانس «تغییرات اقلیمی» که دسامبر سال گذشته میلادی (آذرماه ۱۳۹۴) در پاریس برگزار شد، نمایندگان و سران ۱۹۵ کشور جهان بر سر کاهش گازهای گلخانه ای و دمای زمین تا یک و نیم درجه سانتیگراد توافق کردند، به این امید که شاید این راهکار بتواند به کاهش گرمایش زمین و تعدیل تغییرهای آب و هوایی آن کمک کند.

وضعیت محیط زیست در جهان بحرانی است. حالا وقت آن است که چاره ای بیاندیشیم و باید از شهر و زیستگاه خود شروع کنیم. این سال ها آلودگی هوا به ویژه در ماه های سرد در کلانشهرهای کشور به مرز هشدار می رسد اما مردم بی توجه به سالم بودن هوا، همچنان به استفاده از خودروی شخصی اصرار دارند. در برابرِ مشکلی چون ریزدگردها نیز مسوولان تاکنون این گره کور را نگشوده اند. همچنین با وجود هشدار مسوولان درباره خطر نابودی گونه های زیستی، هر از گاهی در رسانه ها خبرهایی از کشتار بی رحمانه سگ ها، شکار خرس قهوه ای، گوزن زرد، خرید و فروش سمندر نادر، پلنگ و .. منتشر می شود.

بی توجهی به بحران آب که به موجب مصرف بی رویه آب در شهرها، شیوه های نادرست آبیاری در کشاورزی و تخلیه پساب های صنعتی در رودخانه ها و … ایجاد شده است نیز همچنان ادامه دارد.

دیگر چالش زیست محیطی در ایران هم قطع بی رویه درختان و جنگل زدایی به بهانه هایی همچون ساخت و ساز است. سیاست های نادرست سدسازی، شهرسازی و جاده سازی در سال های گذشته موجب شد که بسیاری از زمین ها و طبیعت آن رو به نابودی رود. در کنار چالش هایی چون سستی خاک، پراکندگی ریزگردها، بر هم خوردن اکوسیستم (بوم‌سازگان) مناطق، قطع درختان و نابودی پوشش گیاهی به نابودی بخش هایی از ریه های زمین منجر شد و نابودی زیستگاه ها و پناهگاه های حیات وحش را در پی داشت.

فرسودگی خاک، خشکیدگی سفره های آب زیر زمینی، افزایش و گسترش آلودگی های صنعتی، از بین رفتن منابع و سرمایه های طبیعی سبز زمین و … نیز مسایلی است که بر سر زیست بوم ما آوار شده و اگر گوش فرا دهیم بر شدت و دردناکی ناله های زمین افزوده است.

این پرسش مطرح است که چرا انسان اینگونه هم با زمین و هم با خود بیگانه شده است؟ بیهوده نیست اگر بگوییم ناآگاهی، نبود آموزش و خلاء توجه به محیط زیست در فرآیند جامعه پذیری ریشه برخوردهای نادرست انسان با زیست بوم و بی تعهدی او در برابر زمین است. اگر ارزش های زیست محیطی به صورت هنجارهایی عمومی در رفتار انسان تعریف و سرپیچی از آن ها در باور جامعه جرم تلقی می شد، شاید امروز خبری درباره آلودگی های گسترده محیط زیست، پایان منابع، انقراض جانداران و فرسایش زمین به گوش نمی رسید.

بدرفتاری های انسان با طبیعت و محیط زیست از ضعف فرهنگ سازی و درونی کردن توسعه پایدار در جامعه حکایت دارد. اگر در هر جامعه ای آموزش به شهروندان برای رفتار با محیط زیست در دستور کار قرار گیرد و سیاستگذاران، برنامه ریزان و مجریان هدف گذاری های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدتِ به شکل جدی و کارشناسی شده برای رفع چالش های محیط زیستی داشته باشند، می توان به داشتن آینده ای روشن و پاک برای محیط زیست و زمین امیدوار بود.


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :