مردم خطه آذربایجان و در راس آن‌ها شهروندان آذربایجان‌شرقی در گذشته با برگزاری سنت‌ها و آیین‌های مختلف در ماه مبارک رمضان، با حال و هوای دیگری به استقبال ضیافت الهی می‌رفتند که به نظر می‌رسد برخی از این آداب و رسوم با گذشت زمان رو به فراموشی است.

به گزارش تبریزمن، در هر حال، در آذربایجان‌شرقی و در این میان در شهر تبریز همزمان با ماه رمضان دو سنت خیلی خوب و زیبا که به نظر می‌آید بیشتر مختص آذری زبان‌ها باشد، به عبارت دیگر این دو آیین همان قاباخلاما و کیسه دوزی است که هنوز با گذشت قرن‌ها از اجرای سنت در منطقه خطه آذربایجان همچنان پابرجا بوده است و به خصوص سنت قاباخلاما که با جدیت در این سرزمین اجرا می‌شود.

نا گفته نماند؛ مردم خطه آذربایجان به‌دلیل داشتن پیشینه تاریخی و فرهنگی بسیار قدیمی، تقریبا برای هر آیین و مناسبتی، مراسم خاصی برگزار می‌کنند که یکی از این مناسبت‌ها، ماه مبارک رمضان است.

با این وجود رمضان، ماهی پر از برکت و احسان و ماه همه خوبی‌ها از راه رسیده است و در همین راستا آذری‌ها و در راس آن‌ها شهروندان آذربایجان‌شرقی نیز همچون دیگر شهروندان سایر استان‌های کشورمان با انجام آیین‌ها، آداب و رسوم و به ویژه اجرای برنامه‌های ویژه مذهبی، فرهنگی و اجتماعی مختلف که خاص آذری زبان‌ها است، به میهمانی این ماه می‌روند.

قاباخلاما

متداول‌ترین سنت، که در شهرها و روستاهای استان آذربایجان شرقی با گذشت زمان هنوز دستخوش تغییر نشده، پیشواز‌ ‌ماه رمضان است؛ در زبان محلی بدان قاباخلاما گویند. در این آیین مردم خطه آذربایجان همانند دیگر مناطق کشورمان ایران عزیز؛ ضمن نظافت و خانه‌تکانی، از چند روز مانده به ماه مبارک رمضان به پیشواز این ماه می‌روند.

قاباخلاما سنتی است که حتماً باید پیش از ماه رمضان اجرا شود، در این آیین مردم برای آمادگی هر چه بیشتر برای روزه گرفتن در‌ ماه رمضان، روزهای اول، پانزدهم و آخر‌ماه شعبان را روزه می‌گیرند.

آذری‌ها در این ارتباط بر این باورند که روزه گرفتن برای پیشواز از رمضان اجر و ثوابی برابر با روزه در یک‌ماه رمضان دارد. این اعتقاد به حدی نزد مردم ریشه و دوام دارد که بیشتر آذربایجانی‌ها این سه روز را روزه می‌گیرند.

*تشویق سال اولی‌ها

تشویق سال اولی‌ها از دیگر ویژگی های مهم ماه میهمانی خداست که آذربایجانی‌ها اهمیت و بهای بیشتری به قشر جوان و سال اولی ها می‌دهند. در این مراسم طبق یک سنت قدیمی، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، با ترتیب دادن یک مهمانی افطاری، دختران و پسران نوجوان که تازه بالغ شده، با تشویق و دادن هدیه آنان را به انجام تکالیف الهی و فرایض دینی دعوت می‌کنند.

رویت هلال رمضان

رویت هلال ماه رمضان نیز در میان آذری‌ها با هیجان خاصی در شهرها و روستاها دنبال می‌شود. آذربایجانی‌ها در این زمینه اعتقاد دارند هرکس زودتر از بقیه هلال ماه را ببیند، ثواب بیشتری می‌برد. در این سنت مردم و به ویژه سالخوردگان در روزهای پایانی ماه شعبان برای دیدن هلال ماه، به بالای ارتفاعات و پشت‌بام‌ها می‌روند تا زودتر از دیگران ماه را ببینند.

و از سویی مردم با مشاهده هلال ماه و نگاه کردن به ‌آیینه و فرستادن صلوات به شادمانی پرداخته و این ماه را به همدیگر تبریک می‌‌گفتند.

مناجات خوانی(اوباشدان) در سحر

از متداول‌ترین رسوم این استان در‌ماه رمضان بیدار کردن برای اوباشدان (سحری) است که مردم برخی روستاهای این استان امروزه نیز مثل سالیان قدیم برای بیدار شدن برای اوباشدان (سحری) با وجود استفاده از ساعت های زنگدار، یک ساعت قبل از اذان صبح در خانه همسایه‌ها را می‌زنند و آن‌ها را برای خوردن سحری بیدار می‌کنند.

به نقل از ایسنا، در همین ارتباط هم همچنین در برخی روستاها نیز موذنین روستایی، با صدای نافذ و گیرایی وقت سحر را بر پشت بام‌های منازل یا مساجد روستایی با دعایی که در محل به آن مناجات می‌گویند، اعلام می‌کنند.

برخلاف مراسم افطار در آذربایجان‌شرقی، آداب و رسوم سحری بسیار ساده و سبک است. بیشتر مردم به هنگام سحر از غذاهای سبک مانند کره و پنیر و ماست استفاده می‌کنند. چای نیز یک پای ثابت سفره سحری است.

دوختن کیسه برکت (برکت کیسه سی)

از دیگر رسوم استان آذربایجان شرقی دوختن دوختن کیسه برکت (برکت کیسه سی) است، که همزمان با آخرین جمعه‌ماه رمضان برگزار می‌شود. این آیین در حال حاضر در برخی از روستاهای این استان از جمله حومه شهرهای شبستر، مراغه، تسوج و اهر متداول است.

در توابع شهرستان مراغه نیز رسم بر این است، حدود دو هفته مانده به ماه رمضان، هر خانواده بسته به توان خود حیوانی قربانی کرده و گوشت آنرا پخته و در یخچال یا به صورت سنتی (قورما) نگاه می دارند. این خانواده ها تا پایان ماه رمضان در مراسم سحر و افطار از گوشت حیوان قربانی شده استفاده کرده و عقیده دارند برکت خانه آنها افزایش می‌یابد.

مراسم شب های احیا (احیا گجه لری)

مراسم شب‌های احیا (احیا گجه لری) در آذربایجان‌شرقی رنگ و بوی خاصی دارد، مردم این منطقه با اجرای برنامه‌های مختلف در این شب ها تلاش می کنند از فیض این شب ها بی نصیب نمانند.

در این ایام در آذربایجان‌شرقی مردان و زنان با غبارروبی از مساجد و آماده‌سازی‌ حسینیه‌ها و تکیه‌ها به استقبال این روزها می‌روند و در مساجد تا به سحر به دعا و نیایش مشغول می‌شوند. به‌ همین مبنا اهالی نقاط مختلف این استان در شهرها و روستاها برای آمرزش اموات، خیرات و افطاری می‌دهند.

انفاق و احسان

یکی از آیین‌های جالب توجه مردم استان انفاق و احسان است. مطابق این سنت دیرینه در ماه رمضان مردم آذربایجان با پخش مواد غذایی به صورت غیر مستقیم، افطاری در محلات فقیرنشین و توزیع برخی اقلام و کالاهای ضروری به کمک محرومان و مستضعفان جامعه می شتابند.

به هر حال، یکی از حکمت‌های روزه برقرار ساختن مساوات در بین ثروتمندان و فقرا است که در این ارتباط نیز طرح‌ها و برنامه‌های مختلفی در استان و به ویژه در تبریز برگزار می‌شود که از جمله اینها می‌توان به جشن گلریزان، اطعام و افطار نیازمندان، اجرای طرح های اکرام ایتام، محسنین، مفتاح الجنه، کوثر، شفا، رضوان، همیان مولا، طاها، بازارچه خیریه و … اشاره کرد.

با این اوصاف یکی از آیین‌های بسیار پسندیده، خوب و زیبا آذربایجانی‌ها، برگزاری «جشن گلریزان» برای کمک به آزادی زندانیان جرایم غیرعمد است که امسال نیز این مراسم در سراسر این استان برگزار خواهد شد.

تسلیت به خانواده تازه درگذشتگان، تهیه و پخت نان محلی مغزدار به نام نزیه(فطیر)، زیارت اهل قبور، افطاری، برگزاری ایام سوگواری شهادت مولی‌الموحدین امام علی (ع)، راه‌اندازی دسته‌های سینه‌زنی، نوحه‌خوانی، زنجیرزنی و عزاداری، برگزاری با شکوه نماز عید فطر از دیگر آداب مردم شهرها و روستاهای استان آذربایجان‌شرقی در ماه ضیافت الله است.

رمضان ماه مهربانی و مهرورزی

در هر صورت رمضان ماه جشن بندگی، ماه مهمانی خدا، ماه ذکر و تسبیح، ماه آمرزش و رحمت، ماه ضیافت عشق، ماه مهربانی و مهرورزی، ماه از اسارت خویش در آمدن، ماه کمک به مستمندان، ماه شهادت، ماه قدر و تقدیر، ماه دعا و مناجات عبد با معبود، ماهی برای بخشش و در نهایت فصلی برای آغاز دیگر است. پس بیاید، همگان از این فرصت‌های نورانی، معنوی و زیبای ماه رمضان به بهترین شکل برای عاقبت به خیری همدیگر استفاده کنیم.

حال آنچه در این زمینه اهمیت دارد اینکه، مردم آذربایجان و به ویژه تبریزی‌ها در طول تاریخ کشورمان نشان دادند که همیشه و در همه حال در امور مختلف و به خصوص در انجام کارهای عام المنفعه، خیر و کمک به نیازمندان و محرومان جامعه  همواره پیشگام و پیشتاز بوده‌اند و در واقع این قابلیت و پتانسیل در بین آنان است که اگر بخواهند کاری را انجام دهند با پشتکار، همت، غیرت و سختگیری خاص تا آخر خط می‌روند، که نمود بارز آن برگزاری آیین‌های مختلف و ویژه ماه رمضان در این سرزمین است، چرا که آذری زبان‌ها معتقدند ماه رمضان ماه پرورش و اصلاح نفس و تقویت باورهای دینی و ترویج امور معنوی است و از این رو همواره آیین ها و سنت های ماه مبارک رمضان را با احترام، آداب و رسم های محلی خاص برگزار می کنند.


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :