در ایام تعطیلات نوروز سال ۹۵، با مصاحبه های نوروزی «تبریزمن» همراه شوید…

تبریزمن، سرویس شهری: دکتر فریدون بابایی اقدمی رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر تبریز و استاد دانشگاه تبریز میهمان تحریریه تبریزمن بود تا در خصوص مسائل مختلف شهری و بخصوص مسئله تبریز۲۰۱۸، به سوالات خبرنگاران “تبریزمن” پاسخ دهد.

در ادامه همراه شوید با گفتگوی جالب و خواندنی تبریزمن با رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر تبریز:

تبریزمن: خودتان را به صورت مختصر معرفی نمائید:

بنده فریدون بابائی اقدم، دانشیار گروه برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز و در حال حاضر نیز به عنوان عضو شورای شهر تبریز و رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری شورا فعالیت می کنم.

تبریزمن: بدون هیچگونه مقدمه ای وارد بحث شویم! زیرساخت های شهر تبریز را چگونه می بینید؟

من ورودی سال ۷۲ دانشگاه اصفهان در رشته برنامه ریزی شهری بودم و به این ترتیب ۲۲ سال است که در فضای آکادمیک چه به عنوان دانشجو و چه ده سالی که عضو هیئت علمی هستم، در این حوزه فعالیت داشته ام.

در مطالعات شهری، قبل از هرکاری باید وضع موجود را بررسی کرد و به کمبود ها و امتیازات خود پی برد. در نهایت نیز با توجه به تحلیلی که انجام دادیم، برنامه ریزی و پیشنهادات خود را ارائه می دهیم.

در خصوص تبریز هم باید اینگونه باشد، ما در شهر تبریز میراث دار تاریخی چند هزار ساله هستیم، اگر هم اکنون حدودا ۱۲ هزار هکتار بافت شهری داریم، حاصل یک روز نیست و در طول چند هزار سال تشکیل یافته است.

اما در صد سال گذشته، شهر های ما تفاوت عمده ای با سایر شهر ها داشته است و این تفاوت در این است که شهرهای ما پیاده محور هستند و برای رفت و آمد افراد طراحی شده اند و با شرایط امروزی که زندگی ماشینی می باشد، کاملا متفاوت اند.

اگر زمانی، خانه مطلوب، خانه ای در کوچه ای باریک یا گوشه یک محله بود، در حال حاضر مسئله کاملا برعکس بوده و شرایط بگونه دیگری است. دیروز و امروز ما کاملا متفاوت است.

nejati (1 of 16)

امروزه خانه ای مناسب زندگی است که از نظر جغرافیایی در بهترین شرایط دسترسی واقع شود. این دسترسی خوب هم می تواند مزایای زیادی داشته باشد، مثلا اگر کوچه ها به اندازه ای باریک باشند که امکان برق رسانی یا حتی حضور عوامل امدادی در محل مسکونی فراهم نباشد، دچار مشکلات عدیده ای خواهیم شد.

به این دلیل امروز شرایط گونه ای ایجاب می کند که ما به عنوان مدیران شهری، بحث معاصر سازی در شهر هایی با بافت تاریخی را در دستور کار قرار دهیم.

از طرف دیگر، وقتی ما وضع موجود شهر خود را مطالعه می کنیم، به این نتیجه می رسیم که در زمینه بهبود زیرساخت های شهری، به ویژه در زمینه حمل و نقل، فرصت های بزرگی را از دست داده ایم. مثلا ما باید صد سال پیش مترو خود را راه اندازی می کردیم تا امروز در بحث هزینه های گزاف تملک و حفاری گرفتار نشویم.

بعضا فشار و هزینه ها آنقدر زیاد هستند که واقعا نا امید می شویم و واقعا می مانیم که آیا مدیران شهر، قادر به احداث کامل خطوط مترو خواهند بود یا خیر.

باید اقرار کنیم که از نظر زیرساخت ها وضعیت نامناسبی داریم. هم اکنون در شهر های بزرگ دنیا، شهرداری ها زیرساخت های بزرگ خود را در صد سال گذشته راه اندازی کرده اند و در حال حاضر به عنوان نهاد های اجتماعی فعالیت می کنند.

اما در شهر های ما شهرداری به عنوان نهاد خدماتی فعالیت دارد. شما در شهر های اروپایی به ندرت می بینید که حفاری داشته باشند یا در حال ساخت و ساز باشند. اما در حال حاضر بعضا افتخار می کنیم که شهر را به کارگاه عمرانی تبدیل کرده ایم.

متاسفانه چنین مواردی نشان می دهد که ما چند دهه از یک شهر نرمال جهانی عقب هستیم. تا بیاییم این شکاف را برطرف کنیم نیازمند زمان است.

 

تبریزمن: پس با شرایط موجود چه امکاناتی باید فراهم شود تا میزبانی از گردشگرانی که سال ۲۰۱۸ وارد تبریز می شوند، شایسته باشد؟

فرض کنید من دوستم را هنگام خروج از محل کار به خانه ام دعوت می کنم تا ناهار را در کنار هم صرف کنیم و به این خاطر با همسرم در خانه تماس می گیرم که تا ۱۰ دقیقه با مهمانان به خانه خواهیم رسید.

حال شما به این فکر کنید که خانم خانه در این ده دقیقه باید هم به فکر مرتب کردن خانه و آماده شدن برای مهمانان را بکند و هم به فکر پذیرایی از آن ها باشد.

اما در حالت دوم ممکن است دوست من بگوید که هفته آینده در فلان روز مهمان شما خواهیم بود.

حالا شما این موضوع را در مقیاس بزرگ تر در نظر بگیرید. موضوع تبریز ۲۰۱۸ دقیقا مثل اینست که تا ۵ یا ۱۰ دقیقه دیگر، مهمانان به خانه می رسند!

nejati (12 of 16)

حال اهالی این خانه چه اندازه آمادگی خواهند داشت تا میزبان خوبی برای مهمانان باشند؟ حداکثرش این می شود که مثلا اگر خانه به هم ریخته است و وسایل در کف خانه پخش هستند، همه را در یک اتاق جمع کرده و پنهان کاری می کنند!

در صورتی که اگر ما زمان داشتیم و مثلا زیرساخت های حمل و نقل خود را که در بحث توریسم، یک بحث اساسی است را تکمیل می کردیم، وضعیت فرق می کرد.

تنها آمادگی که ما می توانیم در دو سال آینده به آن دست یابیم، این است که در حوزه خدمات شهری، که در ایران بهترین هستیم، بیشتر کار کرده و به چشم آوریم. در مقابل هم نازیبایی ها را حذف که نه، بلکه مخفی کنیم.

به عنوان مثال، فر کنید توریست ما از فرودگاه قصد حرکت به سمت هتل شهریار را دارد. در همان بدو ورود، با ایستگاه شرکت واحد مواجه می شود! در حالی که معمول اینست که پس از خروج از فرودگاه، مترو متداول ترین و در دسترس ترین وسیله حمل و نقلی می باشد.

طراحی خطوط مترو ما به قدری بی برنامه و بی سلیقه طراحی شده که فرودگاه ما نیم قرن بعد مجهز به مترو خواهد شد!

بگذریم، توریست برای استفاده از تاکسی ها با چه شرایطی رو به رو خواهد شد؟ ما یک سیستم فوق فرسوده تاکسیرانی داریم، کاملا مستهلک با رانندگانی که توان برخورد با توریست را ندارند. توریست چگونه مسیر خود را به راننده خواهد فهماند؟

به نظر من در حدود دو سال پیش رو باید حداکثر توان خود را روی موضوع ارتباط با توریست ها و میزبانی مناسب از آن ها به کار بندیم.

بیش از ۵۰ درصد مسیر گفته شده دارای فاضلاب نیستند، یعنی ما با یک نازیبایی و بوی تعفن از میهمانان پذیرایی خواهیم کرد! یعنی توریستی که وارد تبریز می شود، با تمام حواس پنجگانه متوجه اوضاع می گردد!

مناطق حاشیه نشین شهر هم نیاز به گفتن ندارد که قسمتی از آن ها را با بدنه سازی پنهان کرده ایم اما تکلیف بقیه مناطق چیست؟ ساخت و ساز های غیرمجاز روی تپه ها چه می شود؟

نکته دیگر شرایط اقامت در شهر می باشد. طبق آمار، رتبه شهر تبریز بین سایر شهر های کشور از نظر اقامت شبانه گردشگران، بین ۸ تا ۱۲ می باشد و یک نکته گزنده هم اینکه از این لحاظ، شهر تبریز آمار ضعیف تری نسبت به شهری چون سرعین دارد.

سرعینی که ۵ هزار نفر جمعیت دارد و تبریزی که بیش از یک و نیم میلیون جمعیت را در خود جای داده است!

تبریز با این تاریخ و فرهنگ متاسفانه توان رقابت با شهری ۵ هزار نفری را ندارد.

به هر حال، تاکیدی که ما در ماه های گذشته در خصوص تبریز ۲۰۱۸ داشتیم و در کمیسیون خودمان هم بررسی کردیم به چنین موضوعاتی اختصاص داشته است.

ما برای اینکه تعداد اقامت خود را افزایش دهیم، مصوب کردیم تا امکان ساخت هتل آپارتمان و اماکن اینچنینی را آسان تر کنیم اما واقعیت اینست که شرایط سختی خواهیم داشت.

nejati (9 of 16)

موضوع فقط سال ۲۰۱۸ نیست، بلکه سال های پس از آن است که شهر تبریز به عنوان یکی از اصلی ترین مقاصد گردشگران مسلمان دنیا معرفی خواهد شد.

ما باید به شرایطی دست پیدا کنیم که در شهر تبریز حاشیه نشینی ریشه کن شود، بافت فرسوده ریشه کن شود، طرح تفصیلی به طور کامل اجرا گردد، در اینصورت می توانیم بگوییم شهر ما شهر ایده آلی است. اما مشکل فاضلاب، نواقص زیرساخت ها، ناتمام ماندن نصف طرح تفضیلی و… این جرات را به ما نمی دهد که تبریز را شهری کامل بنامیم.

همین مشکل نبود فاضلاب از نظر شما چه معنی ای دارد؟ غیر از اینست که فاضلاب خانه ها در معابر شهر جاری می شود؟ ما حتی نتوانستیم پروژه آبدار کردن مهرانه رود را اجرا کنیم! به جای آبدار کردن مهرانه رود، پروژه فاضلاب دار کردن مهرانه رود را اجرایی کردیم!

نمی خواهم روحیه نا امیدی ایجاد کنم، اما با توجه با شرایط موجود و مشکلات مالی  شهرداری، نیازمند اقدامات جدی و قدم های بزرگ برای حل مشکلات هستیم.

قرار نیست تمام مشکلات شهر، از طریق شورا و شهرداری حل شود، بلکه دولت نیز باید همکاری کند، مثلا حاشیه نشینی، بالاخره حاصل یک سری مسائل دنباله دار مثل فقر است که در طول سالیان از شرایط کشور ناشی شده است. حال برای حل این مشکل، ما نیاز داریم تا از پتانسیل ملی کشورمان استفاده کنیم در غیراینصورت به مشکل برخواهیم خورد.

نکته دیگر اینکه در بحث تبریز ۲۰۱۸، اکثر وظایف به استانداری محول شده و استانداری هم که از بودجه دولت تغذیه می شود و از نظر توانایی مالی چندان تعریفی ندارد. انتظار داشتیم در این خصوص شهرداری تبریز و شورای شهر نیز مشارکت بیشتری داده می شدند. کاش در کنار بحث های دولتی، خود مردم و سازمان های مردم نهاد نیز در این موضوع دخالت داده شوند.

تبریزمن: عملکرد شورای چهارم را تا بدینجا چگونه می بینید؟

تلاش بر این بوده که روی مشکلات مغفول و کنارگذاشته شهر تبریز بیشتر توجه کنیم که یکی از اصلی ترین بخش ها، موضوع حمل نقل شهر بوده است، به طوری که در این دو سال، به اندازه ۱۲ سال کار انجام شده در حوزه روان سازی ترافیک شهری و حمل نقل عمومی شهروندان در سطح شهر تبریز.

در حوزه حمل و نقل شهری نیز نزدیک به هزار میلیارد تومان برای عمران راه ها و مسائلی چون پل سازی هزینه شده است. انشاالله با اتمام پروژه های فعلی نیز خواهیم توانست کارنامه خوبی از شورای چهارم و شهرداری تبریز برجای بگذاریم. البته باز هم تاکید می کنم که در موضوع بافت های ناکارآمد جای کار بیشتری وجود دارد.

nejati (5 of 16)

 ساخت و ساز این همه مجتمع تجاری در سطح شهر به چه منظوری است؟

در مسائل شهری نباید منتظر باشیم تا مشکلی پیش آید و سپس به فکر چاره برسیم. ما باید طرح آینده و برنامه ریزی شهری خودمان را به گونه ای ترتیب دهیم که در ۲۰ سال آینده پیشرفت شهر به صورت تصادفی نباشد.

در این طرح سرانه های مسکونی، تجاری، بهداشتی و مذهبی و … موارد مختلف را تعیین می کنیم و سعی می کنیم به آن ها دست یابیم.

در حال حاضر متاسفانه برای هر خانوار تبریزی، ۸ الی ۹ متر سرانه تجاری وجود دارد که رقمی بسیار بالاست! علی رغم اینکه در وضع موجود مشکلی نداشتیم، آمدند و در طرح های سال های گذشته مکان هایی را برای تاسیس مراکز تجاری پیش بینی کردند.

علاوه بر این ها بسیاری موارد از تغییر کاربری مسکونی به تجاری در سطح شهر وجود دارند و چون جریمه این افراد، منبع درآمد شهرداری است، ابقا می شوند.

حتی موضوعی بود مبنی بر اینکه سازمان های دولتی می توانند بخشی از دارایی های خودشان را به مراکز تجاری تبدیل کرده و از آن برای کسب درآمد استفاده کنند که بنده شخصا به آن اعتراض کردم اما می بینیم که مثلا دانشگاه علوم پزشکی چنین کاری را انجام داده است.

به این ترتیب، در حال حاضر به مراکز تجاری ای بر می خوریم که استقبال چندانی از آنها نمی شود و در آینده شاهد چنین مراکزی حتی بیشتر از وضع کنونی خواهیم بود.

در گرداگرد شهر تبریز مجتمع های بزرگ تجاری در حال ساخت هستند که مشخصا تاثیر بسیار منفی بر خرید و فروش سنتی مردم در مناطقی چون بازار تبریز خواهد داشت و مسئولین بدون هیچ نگرانی از کنار این مسئله عبور می کنند.

تنها یک توجیه و راه حل برای استفاده بهینه از این مراکز تجاری و نیز حفظ حیات در بازارهای سنتی وجود دارد و آن معرفی تبریز به عنوان یک شهر مقصد خرید می باشد. همچون دبی. چون مثلا در مجموعه هایی چون لاله پارک به درجه ای رسیده ایم که از شهر های دیگر با تور به آن مراجعه کرده و خرید می کنند. اگر دیگر مراکز ما هم به این حد پیشرفت کنند، مشکلی نخواهیم داشت و حتی مفید خواهد بود.

تبریزمن: به عنوان سوال پایانی، از نظر شما آیا در رسیدگی به مناطق فقیرنشین تبریز با مناطق ثروتمندان تفاوت وجود دارد؟

من قبول ندارم. حتی شعار من در اتخابات شورا این بود که “شهر برای همه”. ما در شهر از هر قشر و نوع شهروند داریم، گروه های مختلف و ما به این موضوع اعتقاد داریم و در دو و نیم سال گذشته من قویا از عملکرد شورای چهارم در این خصوص دفاع می کنم. پروژه ها و کارهای انجام شده نیز موید این موضوع است.


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :