«سلامت حالت برخورداری کامل از شرایط مساعد جسمانی، روانی و اجتماعی است و صرفا نباید به مفهوم نبود بیماری در نظر گرفته شود »(WHO,1948).

این تعریف از سلامت یک مفهوم بندی مثبت از آن می باشد که مبتنی بر مدل اجتماعی از سلامت است که بر سلامت به عنوان حق طبیعی انسانها می نگرد و برخورداری عادلانه و کامل از آن را حق طبیعی تمام گروههای اجتماعی قلمداد می کند  و در مقابل مفهوم بندی منفی از سلامت قرار می گیرد که در مدل پزشکی محور بر آن تکیه می شود و سلامت را تک بعدی و به معنای نبود علایم بیماری می داند.

مدل اجتماعی سلامت یا به تعبیری  مدل اقتصادی- اجتماعی سلامت بر نقش عوامل اجتماعی در تولید، حفظ و یا از دست رفتن سلامت تاکید می کندو معتقد است که سلامت مانند بسیاری پدیده های دیگر از جمله  تولد، حیات، بیماری، بهداشت و … در جامعه مطرح می شود ، دارای زمینه ها، علل و نتایج اجتماعی است  و همچنین همگام با جامعه، آن هم در ابعاد جهانی آن تحول می یابد و لذا مفهومی اجتماعی بوده و تعریفی اجتماعی دارد و به همین دلیل است که سازمان بهداشت جهانی، سلامت را در ارتباط با جایگاه فرد در جامعه نیز در نظر گرفته است.

رحیمی

بنابراین سلامت مفهومی اجتماعی،همچنین محصولی اجتماعی است و از همان ویژگی هایی برخوردار است که جامعه انسانی از آن برخوردار است و در واقع ماهیت چند لایه،متکثر و نابرابر جامعه انسانی را با خود همراه دارد و هر چه جامعه ای که سلامت در مقیاس آن جامعه مطرح می شود، دارای نابرابری ،تضاد و بی عدالتی عمیق تری باشد ،سلامت نیز به واسطه اینکه تولیدی اجتماعی است از توزیع ناعادلانه تر و نابرابرتری برخوردار خواهد بود.

به همین دلیل است که در حال حاضر سلامت و توزیع آن مسئله ای به شدت نابرابر در سطح ملی و بین المللی می باشد. توزیع سلامت همانطور که در سطح بین المللی نابرابر می باشد و بین کشورهای مختلف جهان بویژه جهان توسعه یافته با در حال توسعه در شاخصهای مختلف بهداشتی مانند امید به زندگی در بدو تولد ،میزان مرگ میر نوزادان ،مادران و .. تفاوتهای فاحشی  وجود دارد، در داخل مرزهای ملی نیز نابرابری در عرصه سلامت در بین گروههای مختلف قومی ،نژادی ،دینی  و طبقاتی به وضوح قابل مشاهده است.

بدون استثنا در همه کشورهای جهان گروههای برخوردار و دارای پایگاه اقتصادی – اجتماعی بالا از سطح سلامت بالاتری برخوردار بوده و شانس زندگی بیشتری در مقایسه با سایر افراد جامعه دارند. آنها کمتر از افراد دارای پایگاه اقتصادی – اجتماعی پایین تر مریض می شوند ،از سطح سلامت بالاتری نسبت به سایرین برخوردارند و در موقع ابتلا به بیماری از شانس بیشتری برای درمان و بهبود بیماری شان برخوردارند.بنابراین سلامت افراد در جامعه تحت تاثیر متغیرهای محیطی ،اقتصادی و اجتماعی قرار می گیردو تلاش برای بهبود وضعیت سلامتی افراد بدون توجه به این متغیرها امکان پذیر نخواهد بود چه اینکه به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران تنها توجه به سیستم بهداشت و درمان در ارتقای سلامت کافی نیست و باید عوامل اجتماعی  مانند تحصیلات،محیط زندگی،شرایط معیشت،ساختار فرهنگی و … نیز در بررسی سلامت جامعه و نیز تک تک افراد مد نظر قرار گیرد.

لذا توزیع عادلانه سلامت و منابع بهداشتی در سطح کشور ضرورتی اساسی و اجتناب ناپذیر است که باید از سوی دولتها مورد توجه قرار بگیرد و در این راستا باید دولت استراتژی هایی اتخاذ کند که خدمات بهداشتی را تا حد ممکن به محل کار و زندگی مردم نزدیک ساخته و توسعه سلامت را جزئی از کل نظام توسعه اقتصادی- اجتماعی کشور در نظر بگیرد و تمامی بخشهای مدیریتی و اداری کشور را در راستای اتخاذ سیاستهای مساوات طلبانه و عادلانه بهداشتی هماهنگ نماید و این امر باید با لحاظ کردن متغیرهای اجتماعی در زمینه سلامت و با تخصیص بودجه از سوی وزارت بهداشت و سایر سازمانهای زیربط صورت گیرد وبرخورداری افراد از خدمات بهداشتی را به حدی  برساند که همه افراد جامعه بتوانند نیازهای اولیه به خدمات بهداشتی را رایگان و در اسرع وقت دریافت کنند و دسترسی همگانی به آب شرب سالم ،محیط زندگی سالم و اطلاعات بهداشتی تضمین شده باشد.

شورا و مدیریت شهری تبریز با درک این نیاز در سال ۱۳۹۴ اقدام به تاسیس اداره کل سلامت و امور اجتماعی شهرداری تبریز نمود و این اداره کل در راستای مداخلات اجتماعی موثر در سلامت اقدام به تدوین طرح مطالعاتی عدالت در سلامت که به اختصار Urban heart نامیده می شود ،نموده است .

در قالب این طرح مطالعاتی که به عنوان سندی راهبردی و ارشادی برای سیاست گذاری های کلان اجتماعی و بهداشتی در شهر تبریز قلمداد می شود ،مناطق مختلف شهر از نظر زیرساختهای خدماتی ،رفاهی ،محیطی ، بهداشتی و مسائل فرهنگی و اجتماعی مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفته و پیشنهادهای لازم برای بهبود شاخص ها ارائه می گردد . نتایج طرح مطالعاتی عدالت در سلامت که پایلوت آن در محلات مارالان،آخر طالقانی و گلباد اجرا خواهد شد(شکل۱) در پنج حوزه قابل طرح می باشد :

۱- وضعیت مناطق مختلف شهر تبریز از نظر محیط فیزیکی و زیر ساختهای شهری چگونه است.

۲- شاخص توسعه اجتماعی و انسانی در مناطق مختلف در چه سطحی است.

۳- وضعیت مناطق مختلف از نظر شاخص های اقتصادی چگونه است.

۴- ارزیابی مردم از نظر شاخص های مشارکت دهی در امورات کلان سیاسی و اجتماعی شان چگونه است.

۵- وضعیت سلامت در ابعاد روحی و روانی و بویژه در شاخص های اساسی مانند تجربه بیماری های روحی و روانی یا معلولیت و … در سطح مناطق چگونه است.

شکل۱)نقشه منطقه پایلوت طرح

خروجی های این مطالعه در ۵ محور ذکر شده می تواند به عنوان راهنمایی برای اتخاذ سیاست های مدیریت شهری مساوات طلبانه تر مورد استفاده قرار بگیرد تا در طی دهه های آینده شاهد رشد متوازن مناطق مختلف شهری در تمامی حوزه ها باشیم .

photo_2016-06-21_10-44-59

بی شک یکی از ملزومات اجرای این طرح نگاه جامع به مدیریت شهری یا حداقل وجود همکاری سازنده بین نهادهای مختلف دست اندرکار مدیریت شهری است که خوشبختانه در سال های اخیر با همگرایی به وجود آمده بین شهرداری کلانشهر تبریز و دانشگاه علوم پزشکی که به ویژه با تشکل اداره کل سلامت و امور اجتماعی بیشتر نیز شده است، امید ها برای توزیع عادلانه تر امکانات به منظور بهبود کیفیت زندگی شهروندان در مناطق مختلف شهر تبریز افزایش یافته است .

رسالتی که اداره کل سلامت و امور اجتماعی شهرداری تبریز از همان بدو تشکیل به دنبال تحقق آن بوده و اجرای طرح هایی مانند اتوبوس سلامت در مناطق حاشیه شهر و گسترش آموزش های شهروندی در حوزه سلامت و امور اجتماعی  در خانه های سلامت بخشی از گام های بلند شهرداری در راستای ورود موثر به عرصه بهبود سبک زندگی شهروندان می باشد.


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :