استاد دانشگاه آزاد اسلامی تبریز با بیان اینکه در کشورمان قوانین مترقی برای حفاظت از محیط زیست وجود دارد و نحوه مصرف منابع و عملکرد بعضی افراد جامعه و پایین بودن سطح مطالبات اجتماعی در بخش محیط زیست و فقدان یا محدودیت استانداردهای محلی و دستورالعمل های لازم اصلی ترین عوامل بروز مشکلات در محیط زیست کشورمان است.

به گزارش تبریزمن، دکتر محمد ابراهیم رمضانی افزود:اصل ۵۰قانون اساسی  جمهوری اسلامی ایران یک اصل مترقی است و بحث حفاظت  محیط زیست را یک وظیفه همگانی به حساب آورده است و این نشان می‌دهد که قانونگذاران ما در زمان تصویب این قانون، به اهمیت مساله محیط زیست توجه داشته اند که این را به عنوان اصل قانون اساسی مطرح کردند،ما شاهد هستیم که این اصل مشخص کرده است که در رابطه با محیط زیست به چه شکل باید عمل کنیم و کارکرد ما در چه سطحی باشد. حتی فعالیت های اقتصادی را منوط به انطباق با محیط زیست کرده‌اند.

وی تصریح کرد:در این اصل حفاظت از محیط زیست را که نسل امروز و نسل های بعد باید در آن حیات اجتماعی و رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می کند از این رو فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است. در این اصل همه چیز وجود دارد. تکلیف هم برای مردم، نمایندگان و هم برای مسئولین آمده است. عملاً ما مستندات و قوانینی که در همین ارتباط داریم، چه قانون حفاظت بهسازی، چه قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا، چه آیین‌نامه‌ها و سایر قوانین از جمله قانون مدیریت پسماند، در همه این‌‌ها ما شاهدیم که قانونگذار تاکید ویژه ای بر بهره برداری و استفاده از منابع تا حد توان و ظرفیت برد داشته است.

حتی مصوبه هیات دولت در ارتباط با ارزیابی اثرات نیز موجود است با برنامه های پنج ساله دوم و سوم که تاکید ویژه‌ای بر روی انجام ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه‌ها دارند. با این تفاسیر و به شرط رعایت مصراحت قانونی می‌توانیم شاهد این باشیم که بر اساس ظرفیت برد و توان اکولوژیکی یک محیط بر اساس آمایش سرزمین تعریف درستی برای کاربری‌های مختلف در مکان‌های مشخص و به تبع آن پروژه‌ای مشخص خواهد بود.

وی در پاسخ به سوال وجود مشکلات زیست محیطی برغم وجود قوانین و ساز و کارهای قانونی در مورد حفاظت از محیط زیست گفت: ریشه این مشکلات از شهروندان و جوامع انسانی است. ما در تعریف محیط زیست سه بخش را تعریف می کنیم. یکی محیط زیست طبیعی، دومی محیط زیست انسان ساخت و سومی که مهم‌ترین هم هست محیط زیست اجتماعی است که ریشه اغلب مشکلات به این محیط زیست برمی‌گردد. در اینجا نرم افزار مساله محیط زیست بسیار مهم است. یعنی بخشی از محیط اجتماعی، همان رفتار ما، نگرش ما و آگاهی ماست.  در یک جامعه، چه روستایی باشد و چه شهری، چنانچه مطالبات زیست محیطی وجود داشته باشد، حتماً کارکردها در راستای بهره برداری بهینه و درست از منابع خواهد بود.

پایه گذار رشته محیط زیست در شمال غرب کشور تاکید کرد:مشکل اساسی ما در بحث محیط زیست و گسترش آلودگی‌ها، به نحوه مصرف و عملکرد تک تک جوامع و عوامل انسانی بر می‌گردد به نوعی به “ما” بر می‌گردد و مسئولین در جایگاه دوم هستند و اگر شما به دنبال ریشه و اصل مساله هستید، بایستی مردم چه روستانشین و چه شهرنشین باید رویکرد خود را نسبت به بهره‌برداری، استفاده و مواجهه با اجزای محیط زیست تغییر بدهند. این اصل مساله است که من با صراحت می گویم کارکرد افراد در جوامع انسانی، در ارتباط با نابودی و یا بهبودی وضعیت محیط زیست، تعیین کننده خواهد بود.

وی خاطر نشان کرد: اگر مطالبه مردمی باشد این، برای شما در راستای جلوگیری از فعالیت آن واحد آلاینده بسیار کمک کننده خواهد بود. که پیش‌نیاز این امر وجود تشکل‌های مردمی است. من می‌گویم که مشکل اساسی ما نگاه و عملکرد تک تک افراد جامعه در ارتباط با محیط زیست است.

دکتری توسعه پایدار شهری با بیان اینکه  در سیاست‌های  ابلاغی مقام معظم رهبری در خصوص محیط زیست  جایگاه ویژه‌ای برای مشارکت مردمی و کارکردهایی که به نوعی می تواند برای ما بسیار تعیین کننده و اثر بخش باشد، وجود دارد  گفت: اگر بتوانیم این سیاست‌های ابلاغی را در سطح جامعه پیاده و عملیاتی کنیم، می‎تواند بسیاری از مشکلات را حل کند. اگر همین سیاست‌ها اطلاع رسانی شود، کلّی از مسائل محیط زیست ما حل خواهد شد.

دکتر رمضانی اظهار کرد :در بند ۴ سیاست‌های  ابلاغی مقام معظم رهبری در حوزه محیط زیست آمده است:پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی های غیرمجاز و جرم انگاری تخریب محیط زیست و مجازات موثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنها به جبران خسارت . با این توصیف شهروندان می‌توانند علیه واحدهایی که واقعاً مخرب هستند به استناد همین بند۴ هم از طریق دادستانی و یا شخصاً شکایت کنند و جبران خسارت گردد. تا به حال این بخش جبران خسارت را نداشتیم و شما می توانید به عنوان یک شهروند با یک حقوقدان صحبت بکنید. هزینه آن حقوق دان و هزینه گزافی که شما در نتیجه آلودگی محیط زیست متحمل شدید از آن واحد آلاینده مطالبه کنید. اگر مطالبه کنید مسلماً آن واحد آلاینده می تواند از سود خود برای آلودگی که ایجاد می‌کند هزینه کند و جبران خسارت شما شود. از آن‌جایی که تک تک افراد جامعه به عنوان اجزای محیط زیست آن جامعه هستند و در وضعیت مطلوب و نامطلوب جامعه نقش دارند و اثرگذار هستند و اینجا هیچ شائبه سیاسی هم برای مطالبه کنندگان محیط زیست سبز، پاک و عاری از آلودگی نیست.

وی بیان کرد:  سطح عملکرد و کارکرد تک تک افراد جامعه در ارتباط با بحث محیط زیست درست باشد و روز به روز ارتقا پیدا کند،  می تواند بهترین محیط زیست را برای ما ایجاد کند.  کارکرد مسئولین به همین مطالبات بر می‌گردد. شما، من و دیگران باید به عنوان یک شهروند خواستار آگاهی از کیفیت آبی که مصرف می‌‌کنیم و یا کیفیت هوایی که تنفس می‌کنید، باشیم. یا اینکه در پی این مساله باشیم که آیا یک واحد صنعتی اجازه دارد بدون اینکه فاضلابش را توسط تصفیه خانه تصفیه کند رها سازد؟ این شهروند است که می‌تواند مسیر و سمت و سوی مدیر را تعیین و تعریف کند.

رمضانی گفت: من تا حالا در استان یا در کشورخودمان نشنیدم یک نفر به واسطه مطالبات زیست محیطی مورد مواخذه قرار بگیرد ولی سطح کارکرد و میزان عملکرد ما آحاد جامعه در ارتباط با بحث محیط زیست کم بوده است. شما بررسی بفرمایید در استان ما با این ظرفیت بالا و پتانسیل انسانی چند نفر در تشکل‌های زیست محیطی فعال هستند و چند تشکل زیست محیطی تخصصی فعال داریم. اشکال کار ما اینجاست که سیستم‌هایی که ارائه خدمات می‌کنند متناسب با خواست جامعه عمل نمی‌کنند؛ ولی بخش‌هایی از جامعه می‌تواند بیشتر مورد توجه قرار بگیرد ولی بخش‌هایی دیگر، بنا به عدم درخواست و مطالبه توده آحاد جامعه، کمرنگ و یا کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. مشکل، نبود مطالبات مردم است.

استاد دانشگاه آزاد اسلامی تبریز تصریح کرد  در گذشته تولید  مردم جامعه  کم بود، مصرف آب ما کم بود و آلودگی هوای ما کم بود و پسماندهای تولیدی هم کمتر بود و طبیعت می‌توانست اثرات منفی را با توان خود پالایی خود حذف بکند اما الان محیط قادر به این کنترل به خودی خود نیست؛ ولی الان باید ما شهروندان روی تک تک فعالیت‌ها و اقدامات خودمان متمرکز باشیم که بتوانیم میزان آلودگی و پسماند تولیدی را به حداقل برسانیم. و در صورتی که بتوانیم تولید خود را کاهش داده و در نتیجه پسماند کم شود ، بزرگترین خدمت را برای محیط زیست انجام داده ایم.

وی  ابراز تاسف کرد :در رابطه با بحث آلودگی آب، صنایع، عامل اصلی هستند که متاسفانه در این خصوص بر اساس قوانین و مقررات، کارکرد لازم، بایسته و شایسته‌ای انجام نشده است. حتی ما موارد قانونی در برنامه پنج ساله چهارم داشتیم. ماده ۱۰۴، ۱۳۴ و ۱۰۵ که اینها و دستورالعمل‌های آن می توانست نقش بازدارندگی و جلوگیری از استمرار تولید آلودگی از واحدهای آلاینده چه در بعد آلودگی منابع آب، هوا و صدا داشته باشد که در برنامه پنج ساله پنجم این مساله به نوعی کم رنگ شده و با بی مهری مواجه شد و روند سال‌های گذشته که روند خوبی بود، طی نشد.

پایه گذار رشته محیط زیست در شمال غرب کشور  در بخش دیگر سخنان خود با اشاره به اینکه اگر بخواهیم مسائل محیط زیستی را بررسی کنیم، در ابتدا باید خود مفاهیم را به صورت دقیق و صحیح بدانیم تا بتوانیم ارزیابی درستی از وضعیت داشته باشیم؛گفت: محیط زیست همان محیط پیرامون یک موجود زنده است. این موجود زنده می تواند من باشم، شما باشید، یک حشره باشد، یک درخت باشد و یا هر موجودی که در این اکوسیستم و یا فراتر از آن در بیوسفر یا کره زیستی حضور دارند. پس این شهر، این استان، این کشور و کره زیستی که در آن امکان زیست هست، به طور کلی به عنوان محیط زیست تعریف می‌گردد.

وی یاد آور شد: زمانی که ما در ارتباط با مدیریت محیط زیست صحبت می کنیم، یک واحد صنعتی اگر به این تعریف توجه بکند، آلودگی نخواهد داشت. چرا که آن کنش و واکنش برای این واحد صنعتی می‌تواند اثرگذاری داشته باشد.عملاً ما شاهد هستیم که در چنین وضعیتی، تضاد و تناقض هست و اگر چنین تناقضی نباشد، منِ شهروند وقتی از خودرو شخصی استفاده می کنم، سعی بر این خواهم داشت که کمترین مصرف سوخت را داشته باشم با بازده بالا، تا حد توان کمترین آلودگی را تولید خواهم کرد. بر اساس آن شناخت و تصوراتی که داریم این محیط تعریف می‌شود به خاطر همین نا آشنایی با تعریف کامل است که ما به راحتی محیط زیست را تخریب می‌کنیم. اگر ما نگرش سیستمی داشته باشیم و بدانیم که هر فعالیتی که انجام می‌دهیم بازتابی دارد و فعالیت‌هایی نیز که به شکل طبیعی و غیر طبیعی اتفاق می افتد، بازتاب‌هایی دارد که می تواند مثبت و یا منفی باشد و این اجتناب ناپذیر است که بیایم و این اثرات را محدود کنم. بنده اگر آلوده کننده هوا باشم، نمی توانم این آلودگی را در یک مرزی محدود کنم تا از یک محیط مشخصی خارج نشود و به اجزای زنده و غیر زنده محیط تاثیر نگذارد. پس بنابراین اگر بخواهیم محیط زیست را تعریف بکنیم، محیطی است که پیرامون یک موجود زنده است. امکان دارد که الان موجود زنده وجود داشته باشد و یا نه. به عبارت دیگر نگرش ما به محیط زیست باید کلان و در معنای کره زیستی باشد. آب، هوا و خاک که می‌تواند محیط زیست غیر زنده ما را تشکیل دهد. تمامی کارکردهای ما در این محیط اتفاق می‌افتد و محیط و اجزای آن روی ما اثر می‌گذارد و ماهم روی محیط تاثیرگذاریم. اگر چنین نگرشی داشته باشیم، در این صورت است که تمام فعالیت‌ها، کارکردهای ما با این ذهنیت، مثبت و در راستای حمایت و استفاده بهینه و درخور و در دراز مدت از منابع خواهد بود که این همان مفهوم توسعه پایدار است که در ادامه بحث به آن خواهیم پرداخت.

نائب رئیس نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی گفت:اگر در بخش کشاورزی و در ارتباط با استفاده بهینه از آب و  خاک بستر و شرایطی فراهم شود که کارشناسان و مهندسین سازمان نظام مهندسی منابع طبیعی و کشاورزی روی نحوه بهره برداری از  این منابع نظارت و پایش کنند، ما می‌توانیم به موفقیت‌های قابل توجهی در بخش محیط زیست برسیم. یعنی بسترهایی در جامعه ما فراهم بشود که فرد  کشاورز حضور عامل راهنما و پایش کننده  را به عنوان ناظر و یا مهندس منابع طبیعی و یا محیط زیست در روستا یا در محل برداشت آب شاهد باشد تا این بهره بردار به شکل بهینه و با راندمان بالا از آب استفاده کند، این می‌تواند بزرگترین خدمت برای استفاده درست از منابع در بخش آب و خاک باشد. هم اکنون عملاً  کشاورز و سایر بهره برداران به این مقوله به دلایل مختلف توجه لازم را ندارند، چون بسترهای ترویجی، آموزشی و نظارتی سیستماتیک و لازم وجود ندارد. دلیل مصرف بالای آب این است و به غیر از این ما مشکل اساسی که در ارتباط با مردم باشد، نداریم. رمضانی اعلام کرد: ۱۸  درصد از مساله خشک شدن دریاچه ارومیه، مربوط به خشکسالی است. البته این را صرفاً در رابطه با دریاچه ارومیه عنوان می‌کنم و نمی‌خواهم بگویم که مشکل منابع آب و آلودگی صرفاً به کشاورزی برمی‌گردد.


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :