ایران با در اختیار داشتن ۱۸ درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان، نخستین کشور دارنده ی منابع شناخته شده ی گازی به شمار می رود. این در حالی است که سهم ایران در بازار جهانی گاز کمتر از یک درصد است. از این رو نشست امروز را می توان به چشم فرصتی برای دستیابی کشورمان به جایگاهی شایسته و سهمی متناسب در این بازار نگریست.

به گزارش تبریزمن، هفته ی جاری میزبان نمایندگان ۱۸ کشور عضو مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز (GECF) و امروز شاهد برگزاری سومین اجلاس سران این مجمع است؛ مجمعی که ۶۷ درصد از ذخایر گازی و ۴۲ درصد از تولید گاز جهان را در اختیار دارد.

پیدایش مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز، به نخستین نشست وزارتی این مجمع در سال ۲۰۰۱ میلادی باز می گردد؛ نشستی که با تلاش وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران و با حضور کشورهای روسیه، عمان، قطر، مالزی، اندونزی، ترکمنستان، الجزایر و برونئی و همچنین نروژ بعنوان عضو ناظر برگزار شد. کشورهای عضو با توجه به تحولات حوزه ی انرژی و آگاهی از اینکه سوخت آینده ی جهان گاز خواهد بود، نیاز به تشکیل مجمعی برای همفکری درباره ی جایگاه گاز و مسایل مشترک اعضا را احساس کردند و این امر با ابتکار عمل ایران و تشکیل مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز محقق شد.

در حال حاضر کشورهای الجزایر، بولیوی، مصر، گینه ی استوایی، لیبی، نیجریه، قطر، روسیه، ترینیداد و توباگو، ونزوئلا و امارات متحده ی عربی به همراه جمهوری اسلامی ایران ١٢ عضو اصلی این مجمع جهانی به شمار می روند و هلند، نروژ، عراق، عمان و پرو به عنوان اعضای ناظر در مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز مطرح هستند. نزدیک به ۱۴ سال از زمان تشکیل مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز می گذرد و افزایش قیمت گاز، ایجاد هماهنگی در سیاست های صادراتی و ارایه ی الگویی مناسب برای حضور در بازار گاز مهمترین اهدافی است که کشورهای عضو دنبال می کنند.

اعضا در نخستین نشست وزارتی توافق کردند که اهداف این مجمع، توسعه ی راهکارهای کسب بیشینه ی منافع اعضا از طریق گفت وگو میان تولیدکنندگان و مصرف کنندگان و همچنین فراهم آوردن بستری برای پژوهش، تبادل نظر و ترویج یک بازار با ثبات و شفاف باشد.

از ابتدای شکل گیری مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز، برخی آن را دارای ظرفیت تبدیل به سازمانی نظیر «اوپک» (سازمان کشورهای صادرکننده نفت) در حوزه ی گاز قلمداد کردند که قرار است بازار گاز را تنظیم کند و میان عرضه و تقاضا و قیمت های مطلوب برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان توازن ایجاد کند. هر چند شباهت هایی میان این ۲ سازمان وجود دارد، اما کشورهای عضو مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز توافق کرده اند که مجمع وارد تعیین سهمیه برای کشور ها نشود.

«محمد حسین عادلی» دبیرکل ایرانی مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز با اشاره به رشد ١,٧ درصدی تقاضای سالانه ی جهانی در ٢۵ سال آینده، این تحلیل و پیش بینی را ارایه داده که گاز بیشترین رشد را در میان سوخت های فسیلی خواهد داشت و تولید برق به طور روز افزون به گاز وابسته می شود. عادلی رشد تقاضای گاز برای مصرف در نیروگاه ها در همین بازه ی زمانی ۲۵ ساله را سالانه ۲٫۵ درصد اعلام کرده است.

به گفته ی عادلی، در سومین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز، موضوع های گوناگونی در پیوند با فعالیت های مجمع و وضع بازار جهانی گاز مورد بحث و تبادل نظر قرار می گیرد و احتمال می رود الگوی جهانی گاز و راهبرد بلندمدت این مجمع در نشست تهران رونمایی شود.

کارکردهای سومین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز را می توان در ۲ سطح تعریف کرد؛ نخست نقشی که همفکری اعضا می تواند در مسایل مشترک آنان ایفا کند و دوم پیامدی که به واسطه ی عضویت فعال در مجمع، در مسایل حوزه ی انرژی کشوری چون ایران به ویژه در بخش گاز رخ خواهد نمود.

سران مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز در نخستین نشست خود در دوحه در سال ۲۰۱۱ به تعریف جایگاه و نقش گاز طبیعی در ساخت یک اقتصاد با تولید کربن کم، هماهنگی در زمینه ی توسعه ی انرژی های جایگزین و ترویج منافع زیست محیطی این سوخت پاک پرداختند و اکنون نیز نشست تهران با محور «گاز و توسعه ی پایدار»، تمرکزی جدی بر بحث های زیست محیطی دارد. «بیژن نامدار زنگنه» وزیر نفت در این زمینه تصریح کرده که گاز به عنوان سوختی پاک، در سال های آینده نقشی مهم در تامین انرژی مورد نیاز کشورها پیدا خواهد کرد.

افزون بر مباحث زیست محیطی، اعضای مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز می توانند یک بازار گاز پایدار و با ثبات را ایجاد کنند و از مزایای آن نظیر قیمت هایی عادلانه بهره مند شوند. اعضا در کنار بهره مندی از منابع عظیم گازی، دارای ظرفیت های مناسبی نیز در زمینه ی نیروی انسانی هستند اما هنوز نتوانسته اند به جایگاه واقعی خود دست پیدا کنند. مبادله ی دانش و فناوری و همچنین جذب سرمایه از دیگر نیازهای اعضا است که حضور در مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز، می تواند تسهیل گر همکاری در این زمینه ها باشد.

ایران با در اختیار داشتن ۱۸ درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان، نخستین کشور دارنده ی ذخایر گاز شناخته شده است اما با این حال، در بازار گاز جهان حضوری کمرنگ دارد.

در شرایطی که حجم مبادله های تجاری گاز طبیعی جهان در سال ۲۰۱۳، به یک هزار و ۳۶ میلیارد متر مکعب رسید و کشورهای صادرکننده گاز توانستند در آن سال ۳۲۵ میلیارد متر مکعب «ال. ان.جی» (گاز طبیعی مایع) و ۷۱۰ میلیارد مترمکعب گاز از طریق خط های لوله صادر کنند، ایران هنوز نتوانسته در بازار ال.ان.جی حضور پیدا کند و صادرات گاز طبیعی از طریق خطوط لوله نیز به حدود ۹ میلیارد متر مکعب به کشور ترکیه خلاصه می شود. به عبارتی دیگر ایران کمتر از یک درصد از کل صادرات گاز جهان را به خود اختصاص داده است.

تاکنون قراردادهایی برای صادرات گاز ایران به عراق، پاکستان، عمان و حتی کشورهای اروپایی منعقد شده است اما به جز صادرات به ترکیه، حضور در مبادله ی گازی نخجوان و آذربایجان (سوآپ) و همچنین واردات گاز از ترکمنستان، ایران هیچ گونه مبادله ی گازی در بازارهای جهانی ندارد.

محدودیت مبادله ی گازی ایران، فارغ از مسایل مرتبط به سیاست گذاری ها، ناشی از ۲ دلیل عمده است؛ نخست، وجود شبکه ی بزرگ گازرسانی داخلی و دوم، اعمال تحریم ها.

در حال حاضر، حدود ۹۰ درصد شهرهای کشور زیر پوشش شبکه ی گازرسانی قرار دارند و اغلب صنایع و نیروگاه های کشور نیز از گاز استفاده می کنند به گونه یی که مصرف گاز بخش های خانگی، تجاری، نیروگاهی، صنایع عمده و غیرعمده ی کشور در هفته ی پایانی آبان ماه به مرز ۵٣٠ میلیون مترمکعب رسید. به همین سبب، تاکنون نتوانسته ایم نقشی تعیین کننده در صادرات گاز داشته باشیم.

اعمال تحریم های اقتصادی در سال های گذشته، کمبود نقدینگی و کاهش تولید را به همراه داشت و دست ایران را برای صادرات گاز بسته بود. از این رو انتظار می رود با برطرف شدن تحریم ها، ایران بتواند به سهم واقعی خود در بازار جهانی گاز نزدیک شود.

میزبانی مجمع کشورهای صادرکننده ی گاز و بازیگری فعال در این مجمع، به ویژه با اجرای «برجام» (برنامه ی جامع اقدام مشترک) و رفع تحریم های اقتصادی و نفتی، می تواند راه را برای دستیابی ایران به جایگاهی شایسته و متناسب در بازارهای جهانی باز کند و طلسم های صادرات گاز ایران را بشکند.


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :