برخی های چهارشنبه سوری را آتش پرستی و امری بیهوده، بی جهت و بر خلاف قوانین کشور می دانند. اما آیا حقیقتا اینگونه است؟

تبریزمن، سرویس اجتماعی: این روزها با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال مردم کشورمان هر کدام به نوعی در تکاپوی خرید، خانه تکانی به پیشواز آداب و سنت های عید باستانی می روند. در این میان با نزدیک شدن به چهارشنبه آخر سال که معروف به چهارشنبه سوری است ذکر چند نکته در خصوص فرهنگ و سنن گذشته ضروری به نظر می آید. برپایی چهارشنبه آخر سال که اکنون نزد مردم کشورمان کاملا معمول شده است نزد ایرانیان قدیم آداب و رسوم خاصی داشته که با آداب و رسوم کنونی متفاوت بوده است.

سنت چهارشنبه آخر سال به درست یا غلط از سوی برخی از هموطنانمان در شهرهای مختلف برگزار می شود که خالی از حوادث و خطراتی گاها خانمان سوز نمی باشد.

البته باید این نکته را نیز تذکر بدهیم که نیروی انتظامی با انتشار اطلاعیه ای خاطر نشان کرده است که افراد و وسایل نقلیه ای که بخواهند برای مردم ایجاد مزاحمت داشته باشند، توسط نیروی انتظامی بازداشت شوند و چند روزی آب خنک بنوشند!

در تمام سالهای گذشته برگزاری این سنت با خطرات بسیاری برای مردم عزیز همراه بوده و چه خانواده هایی که متاسفانه به خاطر کمی بی دقتی شب عید تلخ و ناگواری را سپری کرده اند که علاوه بر آن امسال برخی قصد ایجاد تنش را در برنامه های خود گنجانده اند.

اما حقیقتا چهارشنبه سوری از ابتدا به این شکل برگزار می شد؟ بیایید نگاهی بی اندازیم به تاریخچه دقیق این مراسم:

– یکی از آئینهای سالانه ایرانیان چهارشنبه سوری یا به عبارتی دیگر چارشنبه سوری است. ایرانیان آخرین سه شنبه سال خورشیدی را با بر افروختن آتش و پریدن از روی آن به استقبال نوروز می روند.

چهارشنبه سوری، یک جشن بهاری است که پیش از رسیدن نوروز برگزار می شود. مردم در این روز برای دفع شر و بلا و برآورده شدن آرزوهایشان مراسمی را برگزار می کنند که ریشه اش به قرن ها پیش باز می گردد.  مراسم ویژه آن در شب چهارشنبه صورت می گیرد برای مراسم در گوشه و کنار کوی و برزن نیز بچه ها آتش های بزرگ می افروزند و از روی آن می پرند و ترانه (سرخی تو از من ، زردی من از تو ) می خوانند.

ظاهرا مراسم چهارشنبه سوری برگرفته از آئینهای کهن ایرانیان است که همچنان در میان آنها و با اشکال دیگر در میان باقی بازماندگان اقوام آریائی رواج دارد. اما دکتر کورش نیکنام موبد زرتشتی و پژوهشگر در آداب و سنن ایران باستان، عقیده دارد که چهارشنبه سوری هیچ ارتباطی با ایران باستان و زرتشتیان ندارد و شکل گیری این مراسم را پس از حمله اعراب به ایران می داند.

” در ایران باستان هفت روز هفته نداشتیم. در ایران کهن هر یک از سی روز ماه، نامی ویژه دارد، که نام فرشتگان است. شنبه و یکشنبه و… بعد از تسلط اعراب به فرهنگ ایران وارد شد. بنابراین اینکه ما شب چهارشنبه ای را جشن بگیریم( چون چهارشنبه در فرهنگ عرب روز نحس هفته بوده ) خودش گویای این هست که چهارشنبه سوری بعد از اسلام در ایران مرسوم شد.”

 “برای ما سال ۳۶۰ روز بوده با ۵ روز اضافه ( یا هر چهار سال ۶ روز اضافه ). ما در این پنج روز آتش روشن می کردیم تا روح نیاکانمان را به خانه هایمان دعوت کنیم.”

 “بنابراین، این آتش چهارشنبه سوری بازمانده آن آتش افروزی ۵ روز آخر سال در ایران باستان است و زرتشتیان به احتمال زیاد برای اینکه این سنت از بین نرود، نحسی چهارشنبه را بهانه کردند و این جشن را با اعتقاد اعراب منطبق کردند و شد چهارشنبه سوری.”

بخش کردن ماه به چهار هفته در ایران ،پس از ظهور اسلام است و شنبه و یکشنبه و دوشنبه و ……..نامیدن روز های هفته از زمان رواج آن .شنبه واژه ای سامی ودرآمده به زبان فارسی و در اصل “شنبد” بوده است.

 “سور “در زبان و ادبیات فارسی و برخی گویش های ایرانی به معنای “جشن”،”مهمانی”و “سرخ” آمده است.

 در ایران رسم است که پیش از پریدن  آفتاب، هر خانواده بوته های خار و گزنی را که از پیش فراهم کرده اند روی بام یازمین حیاط خانه و یا در گذرگاه در سه یا پنج یا هفت «گله» کپه می کنند. با غروب  آفتاب و نیم تاریک شدن آسمان، زن و مرد و پیر و جوان گرد هم جمع می شوند و بوته ها  را آتش می زنند. در این هنگام از بزرگ تا کوچک هر کدام سه بار از روی بوته های  افروخته می پرند، تا مگر ضعف و زردی ناشی از بیماری و غم و محنت را از خود بزدایند و سلامت و سرخی و شادی به هستی خود بخشند. مردم در حال پریدن از روی آتش ترانه هایی  می خوانند.

“زردی من از تو ، سرخی تو از من  غم برو شادی بیا ، محنت برو روزی بیا

 ای شب چهارشنبه ، ای کلیه جاردنده ، بده مراد بنده ” _

البته رسوم و اقدامات مختلف دیگری نیز از قدیم الایام در این روز انجام می گرفت اما به خاطر خارج نشدن از موضوع اصلی بحث، آن ها را نادیده می گیریم و به اصل ماجرا می پردازیم:

 یافته های پژوهشی نشان می دهد که تمامی آیین ها و یادمان هایی که مردم ایران در هنگامه گوناگون بر پا می داشتند و بخشی از آنها همچنان در فرهنگ این سرزمین پایدار شده است ، با منش ، اخلاق و خرد نیاکان ما در آمیخته بود و در همه آنها ، اعتقاد به پروردگار ، امید به زندگی ، نبرد با اهریمنان و بدسگالان و مرگ پرستان ، در قالب نمادها ، نمایش ها و آیین های گوناگون نمایشی گنجانده شده بود . رفتار خشونت آمیز و مغایر با عرف و منش جامعه نطیر آنچه که امروزه تحت نام چهارشنبه سوری شاهد آن هستیم ، در هیچکدام از این آیین ها دیده نمی شود .

 بهتر است بگوییم ، کسانی که با منفجر کردن ترقه و پراکندن آتش سلامتی مردم را هدف می گیرند ، با تن دادن به رفتاری آمیخته به هرج و مرج روحی ، آیین چهارشنبه سوری را تحریف کرده اند.

پس آیا بهتر نیست تا به جای تحریف و انکار مراسم چهارشنبه سوری و نسبت دادن آن به آتش پرستان، شرایط و لوازم را برای تجمع مردم در مکانی ایمن، کنترل شده و تحت نظارت خود فراهم کنیم و بهانه ای برای شادی و نشاط در میان این همه غم و اندوه برایشان فراهم کنیم؟

متاسفانه برخی ها به دلیل اینکه فرهنگ سازی را کاری زمان بر، دشوار و نیازمند برنامه می بینند، سعی می کنند با تهدید و زور، مراسم و یادگار تاریخی مردمان ایران زمین را از بین ببرند…


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :