منطقه ی آذربایجان به وجود غذاها و دست پخت های بی نظیر زبانزد است. این انتخاب های غذایی اکثرا سالم و مناسب هستند و در موارد اندکی غیر مناسب و نامفید. یکی از غذاهای مفید در تبریز “یرالما یومورتا” (سی زمینی – تخم مرغ ) است که به جهت سالم بودن و داشتن ارزش غذایی بالا در تبریز و آذربایجان طرفداران زیادی دارد.

تبریزمن، سرویس سلامت: این مطلب در مورد غذای مخصوص منطقه ی آذربایجان است که به ندرت در مناطق دیگر ایران دیده میشود و اگر هم در گوشه ای از ایران مشابه آن به چشم بخورد مسلما منشا آذری دارد. اسم به روز شده‌اش “ساندویچ سیب‌زمینی با تخم‌مرغ” یا “پیتزا سنتی” است و نام خودمانی‌اش همان «یرالما یومورتا» است. غذایی که به صورت سنتی در دکه ها و گاری ها بخصوص در بازار تبریز و شاهگلی به وفور دیده می شود.

برای بعضی‌ها یک وعده غذایی به حساب می‌آید اما برای برخی میان وعده. در هر حالت اگر نحوه ی پخت و نگهداری به درستی انتخاب شود و چاشنی های مناسبی به آن اضافه شود هم به عنوان میان وعده و هم به عنوان وعده ی اصلی غذایی گزینه ی مناسبی خواهد بود.

قیمت مناسب و به صرفه بودن آن از نظر هزینه و نیز ارزش تغذیه ای بی نظیر هریک از تخم مرغ و سیب زمینی به تنهایی که با ترکیب شدنشان، این خواص مفید چندین برابر می شود این وعده ی غذایی را در مقابل فست فود هایی مانند سمبوسه، فلافل و … گزینه ی مناسبی برای همه ی سنین می گرداند.

13930807000280_PhotoL

تخم‌مرغ، ‌یکی از عالی‌ترین منابع تامین پروتئین است. پروتئین این ماده غذایی ارزش بیولوژیک بسیار بالایی دارد. ارزش بیولوژیک شاخصی برای سنجش میزان دریافت اسیدهای آمینه ضروری است که بدن قادر به ساخت آن نیست؛ به‌طوری که پروتئین سایر منابع حاوی این ماده مغذی را نسبت به آن می‌سنجند. یعنی نمره ۱۰۰ از نظر وجود پروتئین به تخم‌مرغ داده می‌شود و سایر منابع حیوانی و گیاهی، نمره‌های کمتری دارند. پروتئین، جزو مواد مغذی‌ ضروری بدن است که باید روزانه دریافت شود. افرادی که توانایی مالی خرید منابع پروتئین‌های حیوانی مانند انواع گوشت‌ها را ندارند، می‌توانند با ترکیب تخم‌مرغ با سایر منابع پروتئین، ارزش بیولوژیک آن را بالاتر هم ببرند. ترکیب تخم‌مرغ با سیب‌زمینی، یکی از مواردی است که باعث دریافت مقادیر مناسبی از پروتئین باارزش در بدن می‌شود.

تخم‌مرغ حاوی ترکیب‌های باارزش دیگری مانند آهن غیرهم نیز‌ است. در بین منابع حیوانی، تخم‌مرغ تنها ماده غذایی حاوی آهن غیرهم است. ویتامین A، اسیدهای چرب اشباع‌نشده و چربی‌های مفید، از دیگر دارایی‌های ارزشمند تخم‌مرغ هستند. هر تخم‌مرغ ۱۰۰ گرمی، حدود ۷۲ کیلوکالری انرژی و نزدیک به ۵ گرم چربی دارد. کلسترول موجود در هر تخم‌مرغ هم حدود ۲۱۵ تا ۳۰۰ میلی‌گرم است.

در گذشته این مقدار کلسترول را عامل بازدارنده‌ای برای مصرف تخم‌مرغ در نظر می‌گرفتند اما نتایج تحقیقات جدید نشان می‌دهد افرادی که مبتلا به کلسترول خون بالا نیستند یا دیابت ندارند، می‌توانند تا روزی یک تخم‌مرغ کامل مصرف کنند. افراد مبتلا به دیابت هم می‌توانند هفته‌ای یک یا ۲ تخم‌مرغ کامل بخورند. این بیماران برای تامین پروتئین مورد نیاز بدن خود از طریق تخم‌مرغ، می‌توانند با حذف زرده حاوی کلسترول، فقط سفیده آن را بخورند.

13930807000279_PhotoL

سفیده تخم‌مرغ علاوه بر پروتئین، حاوی حجم مناسبی از ویتامین A، کلسیم، منیزیم، ‌روی، فسفر و ریزمغذی‌های بسیار مفید دیگری است که افزودن آن به غذاهایی مانند سیب زمینی، می‌تواند ارزش تغذیه‌ای تخم مرغ را تاحد قابل قبولی بالاتر ببرد.

سیب‌زمینی یک ماده غذایی با کالری کم، فیبر غذایی زیاد و غنی از ویتامین ب ۶، ویتامین c، پتاسیم، منگنز، مس و کربوهیدرات است و خاصیت آنتی اکسیدانی دارد، حتی پوست آن نیز سرشار از ویتامین c است که به شرط خوب شسته شدن خوردن آن بسیار مفید است و به رفع یبوست نیز کمک می کند.

سیب زمینی استفاده شده در ترکیب این غذای اصیل آذری به روش های مختلفی آماده میشود. این روش ها عبارتند از کبابی کردن (تهیه شده در فویل آلومینیومی در داخل آتش و غلتانده شده در روی سنگ یا نمک بدون وجود آب)، آپپز و بخارپز کردن. هر سه ی این روش ها جز انتخاب های مناسب برای پختن سیب زمینی هستند به شرطی که زیاد ماندن بر روی سنگ، نمک یا آتش باعث سوختن سیب زمینی نشود و نیز در شرایط پخت از سنگ های تمیز شسته شده و نمک بهداشتی استفاده گردد.

13930807000276_PhotoL

رعایت نکات بهداشتی در تهیه و نگهداری مهم است. استفاده از مواد اولیه ی تازه و دقت به نبود سم “سولانین” که یک ماده ی شناخته شده ی سرطان زا است و در سیب‌زمینی‌های نرسیده و سبز رنگ وجود دارد برای حفظ سلامتی ضروری است. سیب‌زمینی و  تخم‌مرغ حتی بهترین غذا برای مدارس است به شرطی که مواد اولیه آن تازه بوده و اضافات پخته شده برای مصارف روز بعد ذخیره نشود. برخی از مغازه و دکه داران از کره و نمک زیاد برا ی خوش طعم کردن هر چه بیشتر این ترکیب بهره می گیرند که باید دقت کرد مصرف بیش از حد این دو افزودنی در هر شرایطی مضر برای سلامتی است. اگر به رفع این شرایط در تهیه ی غذای سنتی آذری توجه شود یکی از بهترین گزینه ها برای گذراندن یک وعده ی خوب در کنار خانواده در محیط خارج از خانه است.

خوردن سیب‌زمینی و تخم‌مرغ در بین آذری‌ها تبدیل به نوعی عادت غذایی شده است، عادتی بسیار سالم و خوشمزه، تبلیغ و لزوم معرفی آن می‌تواند نظام سلامت جامعه را در برابر فست‌فودها حفظ کند. سلامتی که این روزها با تغذیه نادرست و نامناسب به خطر افتاده و تهدیدی شده برای سلامت آینده ی ایران عزیزمان.

 

سید سجاد پیروزپناه

کارشناس واحد تغذیه اداره کل سلامت و امور اجتماعی شهرداری تبریز


Galaxy S7 - 944 x 150

این خبر را به اشتراک بگذارید :